Jaki przekrój legarów pod taras: 45×70 czy 50×100, porównanie w różnych rozstawach

Podstawy doboru przekroju legarów pod taras: o co naprawdę chodzi

Dobór przekroju legarów pod taras drewniany lub kompozytowy decyduje o sztywności, trwałości i komforcie użytkowania całej konstrukcji. Spór między legarem 45×70 mm a 50×100 mm nie jest czysto teoretyczny – różnica w nośności, ugięciu i odporności na błędy wykonawcze jest odczuwalna gołym okiem i… stopą.

Przekrój legarów należy zawsze rozpatrywać w połączeniu z rozstawem podpór (słupków, podkładek, wsporników) oraz rozstawem samych legarów pod deskami. Inaczej pracuje legar 45×70 oparty co 40 cm, a inaczej 50×100 podparty co 80 cm. Dopiero połączenie tych trzech parametrów daje realny obraz sztywności tarasu.

Przy wyborze pomiędzy legarem 45×70 a 50×100 trzeba uwzględnić kilka kluczowych zagadnień technicznych:

• maksymalny rozstaw podpór dla danego przekroju,
• dopuszczalne ugięcie (komfort chodzenia, „sprężystość”),
• odporność na skręcanie i wyboczenie,
• warunki pracy: wysokość tarasu, rodzaj podłoża, wilgotność,
• gatunek drewna i jego wilgotność,
• typ deski tarasowej (drewno/kompozyt, grubość, szerokość).

Porównując legary 45×70 i 50×100 w różnych rozstawach, można łatwo uniknąć dwóch typowych błędów: przewymiarowania (niepotrzebne koszty) oraz zbyt słabej konstrukcji (huśtający się taras, pękające wkręty, skrzypienie).

Charakterystyka legarów 45×70 mm – kiedy mają sens

Legar 45×70 mm jest jednym z najczęściej spotykanych przekrojów przy prostych tarasach, zwłaszcza niskich układanych blisko gruntu lub na wylewce betonowej. To przekrój relatywnie ekonomiczny, ale wymagający rozsądnego rozstawu podpór i legarów.

Parametry użytkowe legara 45×70 mm

Przekrój 45×70 mm oznacza, że legar ma szerokość 45 mm i wysokość 70 mm. W praktyce, dla sztywności konstrukcji kluczowa jest wysokość (70 mm), ponieważ to ona odpowiada za odporność na ugięcie przy tym samym gatunku drewna i podobnej jakości.

Najważniejsze cechy legara 45×70 mm w kontekście tarasów:

• umiarkowana nośność – wystarczająca przy gęstych podporach (krótki rozstaw),
• niewielka wysokość – dobra tam, gdzie mamy mało miejsca między podłożem a poziomem tarasu,
• niższy koszt niż przy większych przekrojach,
• większa wrażliwość na przeciążenie przy zbyt dużych rozpiętościach.

Legar 45×70 dobrze sprawdza się jako element niski i gęsto podparty, a gorzej radzi sobie jako „belka” mostkująca większe odległości.

Typowe zastosowania legarów 45×70 mm na tarasach

Ten przekrój najczęściej stosuje się tam, gdzie nie planuje się dużych rozpiętości:

• tarasy niskie na podsypce lub płytach betonowych, gdzie legar leży praktycznie „po całej długości” na podłożu lub ma podpory co 30–40 cm,
• tarasy na balkonie, na stropie lub wylewce, gdzie dopuszczalne obciążenie jest ograniczone i korzysta się z cieńszych legarów,
• podkonstrukcje pod deski kompozytowe, gdy producent zaleca małe rozstawy podpór i konstrukcja jest niska,
• stare, sztywne podłoże (np. stare betonowe płyty), gdzie legar pełni bardziej rolę dystansu i konstrukcji pod wkręty do desek niż samodzielnej belki nośnej.

Przy takich zastosowaniach ugięcie jest niewielkie, o ile zachowuje się mały rozstaw podpór i legarów pod deską.

Ograniczenia i ryzyka przy przekroju 45×70 mm

Przy legarach 45×70 mm łatwo przesadzić z rozstawem podpór i skończyć z „chwiejnym” tarasem. Główne problemy pojawiające się przy zbyt dużych rozpiętościach to:

• wyraźne ugięcia między podporami przy obciążeniu punktowym (np. osoba 90 kg stojąca między słupkami),
• efekt trampoliny odczuwalny podczas chodzenia,
• pękanie i luzowanie wkrętów w deskach w strefie największych ugięć,
• szybsze deformacje legarów pod wpływem wilgoci i zmian temperatury.

Przy tarasach z wyraźnymi rozpiętościami (słupki co 70–90 cm) legar 45×70 mm zwykle jest przekrojem granicznym albo wręcz zbyt słabym, jeśli zakłada się wieloletnią, bezproblemową eksploatację.

Charakterystyka legarów 50×100 mm – mocniejsza podstawa

Legar 50×100 mm jest wyraźnie „cięższą” konstrukcyjnie wersją. Już sama wysokość 100 mm daje dużo większy zapas sztywności i pozwala na bezpieczniejsze stosowanie rzadszego rozstawu podpór, a przez to mniej fundamentów punktowych lub podkładek.

Co daje przekrój 50×100 mm w praktyce

Różnica między 70 a 100 mm wysokości w drewnie konstrukcyjnym jest bardzo odczuwalna. Przy zbliżonym gatunku drewna i warunkach, legar 50×100 ma istotnie większą sztywność na zginanie. W realnym, użytkowym ujęciu przekłada się to na:

• większe możliwe rozpiętości między podporami przy akceptowalnym ugięciu,
• mniejszą „sprężystość” tarasu – stabilniejsze odczucie przy chodzeniu,
• większą tolerancję na błędy typu „jedna podpora wyszła 10 cm dalej niż planowano”,
• lepszą pracę pod obciążeniami skupionymi, np. ciężkie meble ogrodowe, grille, donice.

Legar 50×100 mm bywa postrzegany jako „ciężka artyleria”, ale w wielu przypadkach to po prostu konstrukcyjnie bezpieczny kompromis pomiędzy ceną a sztywnością.

Zastosowania legarów 50×100 mm w różnych warunkach

Przekrój 50×100 sprawdza się szczególnie tam, gdzie taras ma już realne rozpiętości i nie stoi prawie bezpośrednio na gruncie:

• tarasy na słupkach punktowych (betonowe stopy, bloczki fund. itp.), gdzie legar przenosi obciążenia pomiędzy punktami podparcia,
• podkonstrukcje wyższych tarasów (tarasy przy piętrze, nad garażem, nad skarpą),
• tarasy z rozstawem słupków 60–80 cm, gdzie 45×70 byłby na granicy sztywności,
• konstrukcje przewidziane na większe obciążenia – np. jacuzzi, ciężkie donice, duże zestawy mebli.

Legary 50×100 mm często stosuje się również jako belki główne, na których układa się drobniejsze legary poprzeczne (np. 45×70). Takie dwukierunkowe rusztowanie daje bardzo solidną podstawę.

Wady i ograniczenia przekroju 50×100 mm

Większy przekrój to także określone konsekwencje:

• większa wysokość całej konstrukcji – problem przy drzwiach balkonowych lub niskim progu,
• wyższy koszt materiału w przeliczeniu na metr bieżący,
• większa masa – trudniejsza obróbka i transport ręczny, szczególnie przy długich odcinkach,
• przy niskich tarasach konieczność albo zagłębienia konstrukcji, albo podniesienia poziomu wejścia.

W wielu przypadkach jednak różnica w cenie relatywnie szybko się zwraca – można zwiększyć rozstaw podpór, a przede wszystkim uzyskać taras, który nie wymaga późniejszych „napraw sztywności” ani dodatkowych podpór po kilku latach.

Porównanie 45×70 vs 50×100 mm – sztywność, nośność i ugięcie

Bez zagłębiania się w szczegółowe obliczenia wytrzymałościowe, można przyjąć, że dla podobnego gatunku drewna legar 50×100 mm jest zauważalnie sztywniejszy od 45×70. Wynika to głównie z różnicy wysokości, która ma największy wpływ na moment bezwładności przekroju.

Porównawcze zestawienie właściwości

Dla przejrzystości warto zestawić oba przekroje w prostej tabeli porównawczej (ujęcie praktyczne, nie laboratoryjne):

Tabela pokazuje główną zależność: 45×70 sprawdza się przy gęstych podporach i niskim tarasie, a 50×100 wygrywa tam, gdzie rozstaw podpór rośnie i taras „wisi” wyżej nad podłożem.

Ugięcie i wrażenia użytkownika

Teoretyczne dopuszczalne ugięcie belek w konstrukcjach drewnianych często szacuje się w okolicach L/300 lub L/400 (L – rozpiętość). Dla użytkownika tarasu oznacza to, że „trochę ugiąć się może”, ale nie powinno to być irytująco miękkie ani powodować pęknięć połączeń.

Przy typowych rozstawach:

• legar 45×70 mm podparty co 40 cm da zwykle bardzo sztywny efekt,
• ten sam legar podparty co 60–70 cm może wprowadzać widoczną sprężystość, szczególnie przy cienkich deskach,
• legar 50×100 mm przy rozstawie podpór 60–80 cm nadal zachowa dobry komfort użytkowy, o ile deski nie są ekstremalnie cienkie.

W praktyce, osoby wrażliwe na „miękkość” konstrukcji dużo pewniej czują się na tarasach wykonanych na legarach 50×100 z rozsądnym rozstawem podpór, zwłaszcza przy dłuższych kierunkach legarów.

Wpływ gatunku drewna i jakości materiału

Sztywność i nośność nie zależy wyłącznie od przekroju. Bardzo duże znaczenie ma:

• gatunek drewna – np. modrzew, świerk konstrukcyjny C24, sosna, drewno egzotyczne,
• klasa wytrzymałości (C18, C24 itd., jeśli stosuje się drewno certyfikowane),
• wilgotność – suche drewno pracuje inaczej niż świeżo impregnowane z wysoką wilgotnością,
• brak poważnych wad – duże sęki, skręt włókien, pęknięcia.

Słaby jakościowo legar 50×100 mm potrafi zachowywać się gorzej niż porządny modrzewiowy 45×70 o równych włóknach i niewielkiej liczbie sęków. Z tego powodu przy granicznych rozstawach podpór lepiej mieć mniejszy przekrój z dobrego drewna niż większy z materiału „marketowego” niewiadomego pochodzenia.

Rozstaw podpór a przekrój legarów: klucz do sztywnego tarasu

Rozstaw podpór (np. bloczków betonowych, słupków, podkładek regulowanych) to jeden z krytycznych parametrów wpływających na wybór między 45×70 a 50×100. Wraz ze wzrostem rozstawu rośnie ugięcie legara oraz ryzyko odczuwalnej „miękkości”.

Krótki rozstaw podpór: 30–40 cm

Przy bardzo gęstym rozstawie podpór oba przekroje radzą sobie bez problemu. Taki układ często spotyka się na tarasach niskich, wykonywanych na:

• podsypce żwirowej z płytami betonowymi,
• betonowej wylewce,
• starych płytach chodnikowych.

Przykładowo:

• legar 45×70 mm, podpory co 30–40 cm – układ bardzo stabilny,

Średni rozstaw podpór: 50–60 cm

Przy rozstawie 50–60 cm konstrukcja zaczyna już „pracować” i różnice pomiędzy 45×70 a 50×100 stają się wyraźniejsze. Ten układ pojawia się najczęściej przy tarasach na punktowych bloczkach betonowych lub regulowanych wspornikach, gdzie trudno ekonomicznie uzasadnić gęstsze podparcie.

Typowe konfiguracje:

• legar 45×70 mm, podpory co 50 cm – rozsądny kompromis, o ile deska ma min. 25–28 mm grubości,
• legar 45×70 mm, podpory co 60 cm – widoczne ugięcia przy dynamicznym obciążeniu (skakanie dzieci, przesuwanie ciężkich mebli),
• legar 50×100 mm, podpory co 50–60 cm – stabilna konstrukcja z niewielkim ugięciem, dobra także pod cięższe wyposażenie.

Przy takim rozstawie zaczyna się prawdziwa przewaga 50×100. Tam, gdzie 45×70 jeszcze „daje radę”, większy przekrój po prostu gwarantuje spokojniejszy sen, zwłaszcza na tarasach planowanych jako wieloletnia inwestycja, nie „na próbę”.

Duży rozstaw podpór: 70–90 cm

Rozstaw rzędu 70–90 cm to już domena masywniejszych przekrojów lub rozwiązań dwukierunkowych (belki główne + legary wtórne). W takim układzie 45×70 jest na pograniczu zastosowania, szczególnie gdy taras ma być intensywnie użytkowany.

Typowe scenariusze:

• legar 45×70 mm, podpory co 70–80 cm – rozwiązanie ryzykowne, często skutkujące miękkim tarasem,
• legar 50×100 mm, podpory co 70 cm – konfiguracja graniczna, ale akceptowalna przy dobrym drewnie i grubszej desce,
• legar 50×100 mm, podpory co 80–90 cm – tylko przy lekkim obciążeniu i bardzo starannym doborze drewna, lepiej w układzie belka główna niż pojedynczy legar pod deską.

Przy rozstawie zbliżającym się do 1 m rozsądniej jest potraktować 50×100 jako belkę główną, a deski oprzeć na gęściej rozmieszczonych legarach wtórnych, zamiast próbować „rozciągać” jeden poziom konstrukcji na granice ugięć.

Rozstaw legarów pod deski tarasowe

Oprócz rozstawu podpór pod legarami jest jeszcze drugi, równie ważny parametr – rozstaw samych legarów pod deską. Tu także przekrój 45×70 vs 50×100 ma znaczenie, choć w inny sposób.

Najczęściej spotykane zalecenia producentów desek:

• deski 19–21 mm – legary co 35–40 cm,
• deski 24–28 mm – legary co 40–50 cm,
• deski powyżej 30 mm – legary co 50–60 cm (czasem więcej przy egzotykach).

Przekrój legara wpływa tu bardziej na stabilność mocowania i możliwość stosowania dłuższych odcinków bez dodatkowych podpór, niż na sam rozstaw legarów pod deską. Grubszy, wyższy legar 50×100 pozwala spokojniej przyjąć rozstaw 50 cm przy cienkich deskach, bo ma mniejsze ugięcie własne pomiędzy podporami.

Jak dobierać przekrój legarów do typu tarasu

Sam przekrój nie wystarczy – trzeba go powiązać z całym układem: wysokością tarasu, rodzajem podparcia, gatunkiem drewna i sposobem użytkowania. Wtedy wybór między 45×70 a 50×100 staje się dużo prostszy.

Taras niski na podłożu stabilnym

Przy tarasie położonym nisko nad gruntem (kilka–kilkanaście centymetrów) głównym ograniczeniem jest wysokość całej konstrukcji. W wielu przypadkach większy przekrój po prostu się nie zmieści.

Typowy układ:

• podbudowa: zagęszczony kruszywo, płyty betonowe lub wylewka,
• podparcie legarów: punktowe lub liniowe co 30–40 cm,
• legary: najczęściej 45×70 mm, ewentualnie 45×60 mm lub podobne.

W takiej sytuacji 45×70 jest przekrojem bardzo logicznym. Zapewnia wystarczającą sztywność przy gęstym podparciu, a jednocześnie pozwala utrzymać niski poziom tarasu. Zwiększanie przekroju do 50×100 nie wniesie tu wiele, a może skomplikować detal przy drzwiach balkonowych czy okapie.

Taras średniej wysokości na bloczkach lub wspornikach

Przy tarasach wyniesionych o 20–50 cm nad teren zwykle stosuje się bloczki betonowe albo wsporniki regulowane. Rozstaw można w miarę swobodnie dobrać, ale każda dodatkowa podpora to kolejny element do ustawienia i niwelacji.

Sprawdzone podejście:

• przy rozstawie podpór 40–50 cm – 45×70 mm jest rozsądnym wyborem,
• przy rozstawie 50–70 cm – lepiej przejść na 50×100 mm, szczególnie przy planowanym intensywnym użytkowaniu,
• jeżeli teren jest trudny i nie da się precyzyjnie ustawić punktów podparcia – większy przekrój zapewni większą tolerancję na nierówności.

W praktyce, gdy inwestor chce ograniczyć liczbę bloczków i przyspieszyć montaż, wykonawcy często proponują przejście z 45×70 na 50×100 przy jednoczesnym rozrzedzeniu podpór. Bilans kosztów bywa podobny, a konstrukcja pracuje spokojniej.

Taras wysoki, nad skarpą lub piętrem

Wysokie tarasy, szczególnie te oparte na słupach, wymagają innego podejścia. Tu legar zaczyna pełnić rolę belki, a lokalne ugięcia mogą prowadzić do pękania połączeń, trzasków i ogólnego poczucia „chwiejności”.

Tu dominują rozwiązania:

• belki główne 50×100, 60×120 lub większe,
• na nich poprzeczne legary 45×70 w rozstawie pod deski,
• słupy i belki tworzące kratownicę, a legary stają się elementem wtórnym.

W takim układzie przekrój 45×70 nadaje się na legary poddeskowe, natomiast na elementy przenoszące główne rozpiętości lepiej przewidzieć minimum 50×100 mm, a często nawet więcej, zależnie od rozstawu słupów. Zbyt oszczędny dobór przekrojów na wysoko zawieszonych tarasach bardzo szybko „mści się” w trakcie użytkowania.

Praktyczne konfiguracje: który przekrój w jakim rozstawie

Aby ułatwić wybór, dobrze zobrazuje to zestaw kilku typowych, praktycznych układów. Nie zastępują one pełnych obliczeń, ale pomagają uniknąć skrajnie nietrafionych konfiguracji.

Układ ekonomiczny przy niskim tarasie

Dla niewysokiego tarasu na utwardzonej podsypce, gdzie liczy się prostota i cena, sprawdza się schemat:

• legary 45×70 mm,
• podparcie co 35–40 cm (płyty, bloczki, podkładki),
• deska min. 24–28 mm, rozstaw legarów 40 cm.

Taki zestaw zapewnia dobry komfort użytkowy bez konieczności sięgania po przekrój 50×100. Będzie też łatwiejszy do wpasowania w niski próg drzwiowy.

Układ „środkowy” dla większości standardowych tarasów

Jeśli taras ma około 30–50 cm wysokości nad terenem, a rozstaw bloczków planuje się w granicach 50–60 cm, optymalna będzie konfiguracja:

• legary 50×100 mm ułożone wyższym bokiem,
• podparcie co 50–60 cm wzdłuż legara,
• deski 24–28 mm, rozstaw legarów 40–50 cm (zgodnie z zaleceniami producenta).

Taki układ daje sztywny, przewidywalny taras, który spokojnie przyjmie zarówno codzienne użytkowanie, jak i okazjonalnie większe obciążenia, np. duży stół czy komplet mebli.

Układ wzmocniony pod większe obciążenia

Jeżeli na tarasie mają stanąć ciężkie elementy – jacuzzi, duże donice z ziemią, murowany grill – warto podejść do tematu ostrożniej:

• belki główne 50×100 lub większe, w rozstawie 70–100 cm,
• na nich legary 45×70 lub 50×100 co 40–50 cm,
• zagęszczenie podpór w strefach planowanego większego obciążenia (dodatkowe słupy lub bloczki).

W takim układzie przekrój 50×100 staje się minimum dla elementów głównych. 45×70 można nadal wykorzystać jako legary poprzeczne, ale nie jako jedyny nośny element tarasu pod ciężkie konstrukcje.

Wpływ montażu i detali na pracę legarów

Nawet najlepiej dobrany przekrój nie uratuje źle wykonanego montażu. Sposób podparcia, mocowania i zabezpieczenia końców legarów decyduje o tym, jak długo konstrukcja utrzyma założone parametry sztywności.

Podparcie ciągłe vs punktowe

Legary mogą opierać się punktowo (bloczek co określony dystans) lub prawie liniowo (np. na podkładkach rozstawionych gęsto). Im bliżej podparcia ciągłego, tym:

• mniejsze ugięcia pomiędzy podporami,
• mniejsze lokalne naprężenia,
• mniejsza wrażliwość na sporadyczne błędy w rozstawie podpór.

Przy podparciu punktowym każdy błąd w rozstawie lub wykonaniu wysokości fundamentu „uderza” bezpośrednio w dany legar. Grubszy przekrój 50×100 lepiej znosi takie nierówności, ale nie zastąpi starannego poziomowania bloczków.

Mocowanie legarów i usztywnienie konstrukcji

Na ostateczną sztywność konstrukcji wpływa także sposób połączenia legarów:

• łączenie z belkami głównymi na wkręty konstrukcyjne lub łączniki stalowe,
• stężenia poprzeczne w dłuższych polach,
• dokładne skręcenie legarów z deskami (a nie tylko w nielicznych punktach).

Dobrze usztywniona kratownica potrafi „wycisnąć” z przekroju 45×70 dużo więcej niż chaotycznie rozłożone legary o wymiarze 50×100, połączone przypadkowymi wkrętami.

Zabezpieczenie przed wilgocią a trwałość przekroju

Legary pracujące w warunkach podwyższonej wilgotności z czasem tracą część swoich parametrów. Dla ugięcia i sztywności ma to realne znaczenie, szczególnie w przekrojach „na styk”.

Kluczowe działania:

• oddzielenie legara od betonu (taśmy, podkładki gumowe, wsporniki),
• zachowanie wentylacji pod tarasem,
• zabezpieczenie czoła legara, gdzie drewno najbardziej chłonie wodę.

Jeśli warunki wilgotnościowe są trudne (północna ściana, mało słońca, słaba wentylacja), rozsądniej jest przyjąć mocniejszy przekrój i lepszej jakości drewno, nawet kosztem wyższego budżetu.

Prosty schemat wyboru: 45×70 czy 50×100

Aby uporządkować decyzję, można oprzeć się na kilku prostych pytaniach. Odpowiedzi zwykle jasno wskażą, po który przekrój sięgnąć.

Kiedy 45×70 mm jest dobrym wyborem

Przekrój 45×70 można przyjąć jako podstawowy, gdy:

• taras jest niski i ma ograniczoną wysokość konstrukcji,
• rozstaw podpór planujesz w granicach 30–40 cm,
• nie przewidujesz ponadprzeciętnych obciążeń,
• stosujesz solidne deski o zalecanej grubości,
• masz dostęp do dobrego jakościowo drewna konstrukcyjnego.

W takich warunkach 45×70 zapewni sztywną, przewidywalną konstrukcję, bez konieczności „przewymiarowania” legarów.

Kiedy lepiej przejść na 50×100 mm

Po 50×100 mm warto sięgnąć, gdy pojawia się choć kilka z poniższych czynników:

• rozstaw podpór zbliża się do 50–80 cm,
• taras jest wysoki i wszelkie ugięcia będą mocno odczuwalne,
• planujesz duże, stałe obciążenia (jacuzzi, donice, ciężkie meble),
• teren jest trudny, a precyzyjne ustawienie podpór stanowi wyzwanie,
• stawiasz na wieloletnią, bezproblemową eksploatację i chcesz spory zapas sztywności.

Wówczas większy przekrój staje się nie tyle „luksusem”, ile rozsądnym standardem, szczególnie jeśli chodzi o belki główne lub legary przenoszące duże rozpiętości.

Granica między „wystarczy” a „komfortowo”

Jak odczuwa się różnicę między 45×70 a 50×100 w praktyce

Teoretyczne różnice w przekrojach są ważne, ale ostatecznie liczy się odczucie pod stopą. Użytkownicy zwykle reagują na:

• efekt „pływającej” deski między legarami,
• przeskakiwanie poziomu przy przechodzeniu z jednego legara na drugi,
• trzaski i pracę połączeń przy większym obciążeniu.

Przy 45×70 zbyt rzadko podpartym, taki efekt pojawia się szybciej – szczególnie tam, gdzie ktoś często staje w tym samym miejscu (wejście na taras, okolice stołu). 50×100 z kolei daje wyraźnie „twardsze” odczucie, nawet gdy między podporami jest wyraźnie większy rozstaw.

Różnicę czuć także przy montażu: legar 50×100 mniej „ucieka” pod ręką przy skręcaniu, a miejsca łączeń desek zachowują się stabilniej. Przy remontach starszych konstrukcji prawie zawsze widać, że najszybciej „siadają” odcinki oparte na mniejszych, zbyt śmiało rozpiętych przekrojach.



Dobór przekroju w zależności od rodzaju deski tarasowej

Legary nie pracują w próżni – ich zadaniem jest współpraca z konkretnym typem i grubością deski. Za słaby legar przy miękkich, cienkich deskach potrafi zniszczyć efekt nawet bardzo drogiego materiału wykończeniowego.

Miękkie drewno iglaste (świerk, sosna, modrzew)

Przy deskach z miękkiego drewna widać wyraźną zależność: im delikatniejsza i bardziej podatna na ugięcie deska, tym większe wymagania wobec legara i rozstawu.

• Deski 24–27 mm – minimum to rozstaw legarów około 40 cm, przy rozstawie podpór pod legarami 35–40 cm 45×70 jeszcze spełnia zadanie.
• Jeśli rozstaw podpór rośnie do 50–60 cm, lepiej od razu przyjąć legary 50×100; cienka deska iglasta szybko pokaże każdy milimetr ugięcia.
• Przy modrzewiu, szczególnie syberyjskim, który potrafi pracować i pękać, większy przekrój legarów ogranicza ruchy całego układu.

Deski twarde (egzotyki, robinia, dąb)

Przy twardszych gatunkach same deski mogą mieć nieco większy rozstaw legarów, ale pojawia się inny problem: są sztywne i „bezlitosne” dla miękkiej, podatnej konstrukcji pod spodem. Tam, gdzie iglasta deska tylko się ugnie, twarda zaczyna skrzypieć i intensywnie pracuje na wkrętach.

Przy deskach twardych rozsądnym standardem jest:

• legar 50×100 przy rozstawie podpór 50–70 cm,
• ograniczenie rozstawu legarów do 40 cm,
• unikanie „oszczędnościowych” układów 45×70 z rzadkimi podporami, szczególnie na tarasach powyżej 30–40 cm wysokości.

Tutaj mniejszy przekrój częściej „wystarczy” statycznie, ale pogorszy komfort użytkowy – deska stanie się twarda pod stopą, za to konstrukcja będzie rezonować i wydawać dźwięki.

Kompozyt (WPC) i deski wentylowane

Producenci kompozytów zazwyczaj podają wprost wymagany rozstaw legarów. Jeśli zakładają 35–40 cm, nie ma sensu tego rozciągać – deska kompozytowa potrafi wizualnie „pofalować” przy zbyt dużych polach między podporami.

Przy WPC dobrze sprawdza się podejście:

• jeżeli rozstaw legarów to 30–35 cm, a podpory wypadają co 35–40 cm – można użyć 45×70,
• gdy chcemy legary co 40–50 cm, a pod nimi bloczki co 50–60 cm – lepiej wybrać 50×100 i potraktować zalecenia producenta jako absolutne minimum, nie maksimum.

Deski wentylowane, z frezami od spodu, również są wrażliwe na ugięcia – zbyt miękki legar pogłębia efekt „bębenka”, którego później trudno się pozbyć.

Wpływ klasy i jakości drewna na wybór przekroju

Ten sam przekrój 45×70 może znieść zupełnie inne obciążenia, zależnie od klasy drewna. Inaczej zachowa się dobrze wysuszony, certyfikowany materiał C24, a inaczej wilgotna, mocno sękata belka „prosto z tartaku”.

Klasa wytrzymałości: C18, C24 i „anonimowe” drewno

W praktyce spotyka się trzy sytuacje:

• Drewno konstrukcyjne C24 – powtarzalne parametry, mniejsza ilość wad, przewidywalne ugięcia. Umożliwia użycie 45×70 w układach „na styk”, np. przy rozstawie podpór 40 cm.
• Drewno nieoznaczone, z tartaku – bywa dobre, ale brak gwarancji klasy. Tu bezpieczniej traktować przekroje tak, jakby miały gorsze parametry (zapas szerokości i wysokości jest wtedy najprostszą „polisą”).
• Drewno mokre – na starcie wydaje się bardzo sztywne, ale po kilku sezonach ugięcia rosną. W takim przypadku mały przekrój szybciej pokaże słabe strony.

Jeżeli nie masz pewności co do jakości materiału, przejście z 45×70 na 50×100 kompensuje część ryzyka związanego z niejednorodnością i późniejszym wysychaniem drewna.

Prostota, skręcenia i wyboczenia

Słabsze lub mocno sękate drewno ma tendencję do skręcania się i wyboczeń. Przy 45×70 krzywizna bywa bardziej odczuwalna – legar potrafi „tańczyć” pomiędzy podporami. 50×100 zachowuje lepszą liniowość, a nawet jeśli pojawią się skręcenia, deska tarasowa ma większą szansę je zdyscyplinować.

Na etapie zakupu drewna lepiej wybrać mniej elementów, ale lepszej klasy, i dopasować rozstaw podpór do przekroju, niż próbować ratować się dużą ilością słabej jakości legarów 45×70 rozstawionych w nieprzemyślany sposób.

Błędy projektowe i wykonawcze związane z przekrojem legarów

W większości problematycznych tarasów nie zawodzi pojedynczy parametr, tylko zestaw kilku nietrafionych decyzji: zbyt smukły przekrój, duże rozpiętości i niedokładne podparcia. Widać to zwłaszcza na tarasach użytkowanych intensywnie.

Za duże rozpiętości przy 45×70

Najczęstszy błąd to rozstaw bloczków 70–80 cm pod legarem 45×70, który miał „dać radę”, bo „deska gruba”. Na początku konstrukcja jakoś funkcjonuje, ale po kilku sezonach widać:

• dołki w strefach największych obciążeń,
• klawiszowanie desek,
• pękające wkręty lub wyciągające się łby.

Statycznie taka konstrukcja rzadko się zawala, ale komfort użytkowania nie ma wiele wspólnego z oczekiwaniami inwestora. Korekta polega zwykle na dołożeniu podpór i – przy okazji remontu – częściowej wymianie legarów na większy przekrój.

„Przekrój na zapas” bez logiki rozstawu

Drugi biegun to podejście: „dajmy wszędzie 50×100, będzie dobrze”. Samo zwiększenie przekroju nie rozwiązuje problemu, jeśli rozstaw podpór pozostaje przypadkowy, a legary nie są odpowiednio związane z resztą konstrukcji.

Typowa sytuacja z budów: grube legary 50×100 ułożone na rzadkich bloczkach, bez wypoziomowania, z punktowymi kontaktami. Drewno po sezonie dostosowuje się do nierówności, a ugięcia pojawiają się tam, gdzie brakowało realnego oparcia, nie przekroju.

Zbyt duże „skoki” w układzie nośnym

Często spotykany problem przy tarasach rozbudowywanych etapami: jedna część na legarach 45×70 gęsto podpartych, druga – na 50×100 z większym rozstawem. Mechanicznie każda strefa pracuje inaczej. Przy przejściu pojawia się różnica ugięć, co objawia się:

• pękaniem fug i silikonów przy ścianie budynku,
• mikroszczelinami w miejscu połączenia dwóch części tarasu,
• subtelnym, ale wyczuwalnym „kliknięciem” przy przechodzeniu przez styki.

W takich hybrydowych układach lepiej trzymać się jednego standardu: jeśli jedna część wymaga 50×100 ze względu na wysokość i rozpiętości, rozsądnie jest zbliżyć się do tego standardu w całej konstrukcji, a nie mieszać skrajnie różnych rozwiązań.

Jak planować rozstaw legarów i podpór krok po kroku

Wybór między 45×70 a 50×100 staje się prostszy, gdy zaczniesz od planu rozstawu, a nie od dostępnego przekroju w składzie budowlanym.

Krok 1: założenia użytkowe

Na początku warto odpowiedzieć na kilka praktycznych pytań:

• czy taras będzie głównie strefą wypoczynku, czy „placem zabaw” dla dzieci,
• czy przewidziane są ciężkie elementy: grill murowany, SPA, duże donice,
• czy w przyszłości planujesz zabudowę części tarasu (zadaszenie, oranżeria).

Im większe i bardziej skupione obciążenia, tym wyższy powód, by traktować 50×100 jako podstawowy przekrój belek głównych i części legarów.

Krok 2: możliwa wysokość konstrukcji

Ograniczona wysokość między gruntem a progiem drzwi to częsty powód sięgania po 45×70. Jeśli brakuje kilku centymetrów, by wprowadzić 50×100 ułożone wyższym bokiem, można:

• zastosować 45×70 przy gęstym, niemal ciągłym podparciu,
• zaplanować niski ruszt 45×70 oparty na szerszych płytach betonowych,
• rozważyć częściowe zagłębienie bloczków lub lekką korektę grubości warstw podsypki.

Jeżeli natomiast wysokości jest pod dostatkiem, nie ma sensu na siłę się ograniczać – wtedy przejście na 50×100 podnosi komfort, często bez istotnego wpływu na koszty całości.

Krok 3: siatka podpór

Po ustaleniu rozstawu legarów (zwykle wg zaleceń producenta desek) wyznacza się siatkę podpór. Dobrą praktyką jest, by wstępnie narysować układ na rzucie i sprawdzić:

• czy w strefach przejść, wejść i planowanych większych obciążeń podparcia wypadają gęściej,
• czy maksymalne rozpiętości między bloczkami mieszczą się w bezpiecznym przedziale dla danego przekroju,
• czy układ nie generuje „dziwnych” pól, gdzie legar ma zdecydowanie większy przeskok niż sąsiednie.

Jeżeli w tej analizie pojawiają się pola powyżej 60–70 cm rozpiętości, a zakładany był legar 45×70, to wyraźny sygnał, by przejść na 50×100 lub dogęścić podpory.

Krok 4: korekta przekroju

Po ustaleniu, gdzie rzeczywiście można postawić bloczek lub słup, a gdzie będzie z tym problem, dopasowuje się przekrój. Praktyczne podejście:

• gdy większość pól ma rozpiętość poniżej 40 cm – 45×70 najczęściej wystarczy,
• gdy typowe pola to 50–60 cm, a lokalnie pojawiają się 70–80 cm – 50×100 staje się bezpieczniejszym wyborem.

W strefach problematycznych można dodatkowo wprowadzić miejscowe wzmocnienia: podwójne legary, krótkie poprzeczki przenoszące obciążenie na sąsiedni element lub dodatkowy bloczek.

Różnice kosztowe: ile naprawdę „kosztuje” większy przekrój

Przy przeliczeniu „na sztukę” legar 50×100 jest wyraźnie droższy od 45×70. W ujęciu całego tarasu różnica często topnieje, a czasem znika, szczególnie gdy uwzględnisz liczbę podpór, czas montażu i ryzyko przeróbek.

Więcej cieńszego vs mniej grubszego

Porównując dwie koncepcje:

• dużo legarów 45×70 na gęstych podporach,
• mniej legarów 50×100 na rzadszych bloczkach,

zwykle okazuje się, że:

• koszt samego drewna może być zbliżony,
• mniej bloczków to mniej betonu, mniej transportu i mniej niwelacji,
• krótszy czas montażu rusztu pozwala szybciej przejść do układania desek.

Z drugiej strony, jeśli i tak planujesz podpory co 30–40 cm (np. ze względów gruntowych), rozbudowywanie przekrojów do 50×100 bywa przerostem formy nad treścią. W tym scenariuszu 45×70 spełni swoje zadanie i będzie realnie tańszy.

Koszty „niewidoczne” na etapie zakupu

Do rachunku opłacalności dochodzą elementy trudniejsze do wyceny na początku:

• ewentualne poprawki po pierwszym sezonie,
• konieczność podkładania klinów i podkładek po „osiadnięciu” konstrukcji,
• skrócony czas życia tarasu zbyt śmiało opartego na przekroju 45×70.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jaki przekrój legarów pod taras wybrać: 45×70 czy 50×100 mm?

Przy niskich tarasach opartych gęsto na podłożu (podsypka, płyty lub wylewka betonowa) zazwyczaj wystarczy legar 45×70 mm – pod warunkiem, że podpory są co ok. 30–40 cm. W takich układach legar pełni głównie rolę dystansu i bazy pod mocowanie desek, a nie samodzielnej belki przenoszącej duże rozpiętości.

Jeśli taras ma stać na słupkach, bloczkach fundamentowych lub ma wyższy poziom nad gruntem, bezpieczniej jest zastosować legary 50×100 mm. Ten przekrój daje znacznie większą sztywność, pozwala zwiększyć rozstaw podpór (ok. 50–80 cm) i lepiej znosi większe obciążenia oraz drobne błędy w rozmieszczeniu słupków.

Jaki maksymalny rozstaw podpór dla legarów 45×70 mm jest bezpieczny?

Dla legarów 45×70 mm przy tarasach użytkowych, aby uniknąć efektu „trampoliny”, praktyczny i bezpieczny rozstaw podpór to zwykle 30–50 cm. Im cięższe planowane obciążenia (meble, donice, większy ruch), tym bliżej dolnej granicy warto pozostać.

Przy rozstawie 70–90 cm przekrój 45×70 mm jest już na granicy sztywności – taras może się wyczuwalnie uginać, co sprzyja luzowaniu wkrętów, skrzypieniu i szybszym deformacjom konstrukcji, szczególnie w warunkach podwyższonej wilgotności.

Jaki rozstaw słupków pod legary 50×100 mm mogę przyjąć na tarasie?

Przy legarach 50×100 mm typowy, praktyczny rozstaw słupków lub podpór mieści się w zakresie ok. 50–80 cm, zależnie od gatunku drewna, grubości desek tarasowych i przewidywanego obciążenia. Ten przekrój pozwala bezpieczniej mostkować większe odległości niż 45×70 mm.

Jeśli planujesz na tarasie cięższe elementy (jacuzzi, duże donice, masywne meble), warto trzymać się raczej rozstawu 50–60 cm, dzięki czemu ugięcia pozostaną małe, a komfort chodzenia będzie zbliżony do „pełnej podłogi”.

Czy legary 45×70 mm nadają się pod deski kompozytowe na tarasie?

Tak, legary 45×70 mm są często stosowane pod deski kompozytowe, ale pod warunkiem spełnienia dwóch warunków: gęstego podparcia i stosunkowo niskiej konstrukcji. W wielu systemach kompozytowych producenci i tak zalecają małe rozstawy podpór oraz legarów, co sprzyja użyciu cieńszego przekroju.

Kluczowe jest trzymanie się wytycznych producenta desek kompozytowych – jeśli wymaga on bardzo małych rozstawów, 45×70 mm w zupełności wystarczy. Gdy jednak taras ma większe rozpiętości lub stoi wysoko na słupkach, lepiej przejść na 50×100 mm, który lepiej poradzi sobie z ugięciem.

Kiedy legar 45×70 mm jest zbyt słaby i lepiej wybrać 50×100 mm?

Legar 45×70 mm jest zbyt słaby przede wszystkim wtedy, gdy planowany rozstaw podpór przekracza ok. 50 cm albo taras ma stać na wyraźnych rozpiętościach (np. słupki co 70–90 cm). W takich sytuacjach ugięcia stają się wyczuwalne, pojawia się „sprężynowanie” i ryzyko problemów z mocowaniem desek.

Jeśli taras ma być wyższy, stoi na słupkach punktowych, przewidujesz duże obciążenia lub chcesz mieć większą tolerancję na drobne błędy montażowe, rozsądniejszym wyborem jest 50×100 mm. Zapewnia on znacznie wyższą sztywność i komfort użytkowania na lata.

Czy opłaca się przepłacać za legary 50×100 mm zamiast 45×70 mm?

Sam materiał 50×100 mm jest droższy, ale często pozwala rzadziej ustawiać słupki lub podkładki, co zmniejsza nakład pracy przy fundamentach i montażu. W praktyce różnica w kosztach całej konstrukcji bywa mniejsza, niż wynikałoby to tylko z ceny drewna za metr bieżący.

Dodatkowo większy przekrój oznacza zwykle brak konieczności późniejszych przeróbek, dobijania dodatkowych podpór czy wzmacniania „huśtającego się” tarasu. Tam, gdzie występują rozpiętości i wyższe obciążenia, dopłata do 50×100 mm jest z reguły uzasadniona trwałością i komfortem użytkowania.

Czy przy niskim tarasie przy domu zawsze wystarczy przekrój 45×70 mm?

Przy typowo niskim tarasie na stabilnym podłożu (wylewka, płyty betonowe, twarda podsypka) i gęstym podparciu legarów, 45×70 mm zazwyczaj jest wystarczający – zwłaszcza gdy legar leży prawie po całej długości lub ma podpory co 30–40 cm. W takim układzie kluczowa jest poprawna hydroizolacja i wentylacja, a nie zwiększanie przekroju.

Jeżeli jednak nawet niski taras ma mieć miejscami większe „przeskoki” między podporami, planujesz ciężkie elementy wyposażenia lub chcesz mieć duży zapas sztywności, warto rozważyć 50×100 mm albo zastosowanie systemu belek głównych 50×100 z wtórnymi legarami 45×70 ułożonymi poprzecznie.

Najważniejsze lekcje

• Dobór przekroju legarów (45×70 vs 50×100 mm) zawsze trzeba analizować łącznie z rozstawem podpór i rozstawem samych legarów, bo dopiero ten zestaw decyduje o realnej sztywności tarasu.
• Legar 45×70 mm jest opłacalny i wystarczający przy niskich tarasach z gęstym podparciem (np. co 30–40 cm) lub gdy legar praktycznie leży po całej długości na stabilnym podłożu.
• Przy przekroju 45×70 mm zbyt duże rozpiętości między podporami szybko prowadzą do „huśtającego” się tarasu, odczuwalnego ugięcia, efektu trampoliny i problemów z wkrętami oraz deformacjami drewna.
• Legar 50×100 mm dzięki większej wysokości (100 mm) zapewnia znacznie większą sztywność, co pozwala bezpiecznie zwiększyć rozstaw podpór i ograniczyć liczbę fundamentów czy podkładek.
• Przekrój 50×100 mm jest szczególnie zalecany przy tarasach na słupkach punktowych, wyższych konstrukcjach i tam, gdzie planuje się większe obciążenia (ciężkie meble, jacuzzi, duże donice).
• W praktyce 50×100 mm daje większy margines bezpieczeństwa na błędy wykonawcze (np. nierówny rozstaw podpór), podczas gdy 45×70 wymaga bardziej precyzyjnego i gęstego podparcia.
• Świadome porównanie obu przekrojów pod kątem rozstawu podpór i przewidywanych obciążeń pozwala uniknąć zarówno przewymiarowania konstrukcji, jak i zbyt słabego, „sprężystego” tarasu.

Wpadnij też tutaj:

• 

  Okna drewniano-aluminiowe vs. czysto drewniane – co…

• 

  Współczynnik nośności drewna – jakie normy mają…

• 

  Jak zaprojektować idealny drewniany taras?

• 

  Niskobudżetowy taras drewniany – jak zbudować go samemu?

• 

  Grubość desek tarasowych a normy użytkowe i bezpieczeństwo

• 

  Jak montować deski tarasowe? Najczęstsze błędy