Jak czytać oznaczenia C24, KVH i BSH w ofercie tartaku?

Dlaczego oznaczenia C24, KVH i BSH są tak ważne przy zakupie drewna konstrukcyjnego?

Oznaczenia C24, KVH i BSH pojawiają się dziś w praktycznie każdej profesjonalnej ofercie tartaku, hurtowni drewna i składu budowlanego. Dla wielu klientów są to jednak tylko tajemnicze skróty, za którymi „coś” się kryje. Tymczasem od poprawnego ich zrozumienia zależy, czy konstrukcja dachu, tarasu, domu szkieletowego lub wiaty będzie bezpieczna, trwała i zgodna z projektem.

Drewno konstrukcyjne nie jest już „anonimową” belką z lasu. To wyrób budowlany z konkretną klasą wytrzymałości, wilgotnością, sposobem obróbki i normami, które musi spełnić. Oznaczenia C24, KVH, BSH pomagają szybko ocenić, z czym mamy do czynienia, ale tylko pod jednym warunkiem: że inwestor i wykonawca naprawdę wiedzą, co one oznaczają i jak je czytać w ofercie tartaku.

Przy projektach budowlanych konstruktorzy coraz częściej wpisują wprost w dokumentację: „drewno klasy C24”, „belki KVH”, „dźwigary BSH”. W takiej sytuacji pomyłka przy zamówieniu albo próba „oszczędzenia” poprzez zastąpienie jednego typu drugim może skończyć się realnym problemem: od ugięć i pęknięć, po kwestionowanie odbioru budynku. Dlatego rozszyfrowanie tych klas to nie detal, tylko praktyczna konieczność.

Wystarczy przejść się po kilku tartakach, by zauważyć, że oferty bywają bardzo różne. Jedni sprzedają „drewno konstrukcyjne C24 KVH”, inni „belki KVH 60/160 C24, suszone, strugane”, jeszcze inni mówią ogólnie: „drewno budowlane”. Bez podstawowej wiedzy trudno porównać ceny i jakość. Zrozumienie oznaczeń pozwala nie tylko kupić odpowiedni materiał, ale też świadomie rozmawiać z tartakiem, zadawać właściwe pytania i wyłapywać nieścisłości.

Klasa C24 – co dokładnie oznacza ten symbol w ofercie tartaku?

Klasy wytrzymałości drewna C – krótki przewodnik po normach

Symbol C24 odnosi się do klasy wytrzymałości drewna konstrukcyjnego z drzew iglastych, zdefiniowanej w normie PN-EN 338. Litera „C” oznacza coniferous – drewno iglaste (sosna, świerk, jodła, modrzew itd.), a liczba „24” to charakterystyczna wytrzymałość na zginanie w megapaskalach (N/mm²) dla tej klasy.

W praktyce oznacza to, że drewno klasy C24 ma określony, powtarzalny poziom parametrów mechanicznych, m.in.:

• wytrzymałość na zginanie (fm,k),
• wytrzymałość na ściskanie wzdłuż włókien,
• moduł sprężystości (sztywność),
• gęstość charakterystyczną.

Te parametry są ujęte w tabelach normowych i wykorzystywane przez konstruktorów podczas obliczeń. Dlatego projekt może wymagać dokładnie C24, a nie „jakieś drewno, byle nie za drogie”. Zastąpienie C24 słabszą klasą to nie kosmetyczna zmiana, tylko ingerencja w obliczenia nośności i ugięć.

Warto mieć świadomość, że oprócz C24 funkcjonują inne klasy, np. C14, C16, C22, C30, C35 czy wyższe. Im wyższa liczba, tym wyższe parametry wytrzymałościowe. C24 jest obecnie w Polsce i Europie jedną z najpopularniejszych klas stosowanych przy konstrukcjach budowlanych – to kompromis między wytrzymałością, dostępnością i ceną.

Co tartak musi zrobić, by drewno mogło być oznaczone jako C24?

Oznaczenie C24 na ofercie czy etykiecie nie jest „etykietą marketingową”. Tartak lub zakład przetwórczy musi przeprowadzić proces klasyfikacji wytrzymałościowej. Może to zrobić:

• w sposób wizualny – wykwalifikowany klasyfikator ocenia drewno „na oko” wg normy (np. PN-D-94021), biorąc pod uwagę słoje, pęknięcia, sęki, krzywizny, obecność wad; drewno niespełniające wymagań odpada lub trafia do niższej klasy,
• w sposób maszynowy – specjalne maszyny mierzą parametry drewna (np. prędkość propagacji fali, ugięcie), przypisując mu konkretną klasę C zgodnie z normą.

Efektem jest oznaczenie klasy na elemencie lub partii – zwykle poprzez nadruk, stempel, etykietę, dokumentację dostawy (deklarację właściwości użytkowych, dawniej deklarację zgodności). W ofercie tartaku powinno być wyraźnie napisane, że drewno jest klasy C24, nie tylko „drewno suszone konstrukcyjne”.

Jeśli w ofercie brakuje jasnego określenia klasy (C24, C18 itp.), a sprzedawca operuje wyłącznie terminem „drewno budowlane”, warto dopytać, czy drewno jest klasyfikowane wytrzymałościowo i na jaką klasę. Brak takiej informacji często oznacza po prostu drewno niesklasyfikowane, czyli formalne brak klasy wytrzymałości (nie należy go traktować jako C24).

Kluczowe cechy drewna C24 w praktyce

Oprócz wytrzymałości normy i rynek narzuciły pewne standardy, które inwestorzy zwykle łączą z C24:

• Wilgotność – najczęściej ok. 15–18% (suszenie komorowe), co znacząco ogranicza paczenie się, skręcanie, pękanie i rozwój grzybów. Dla porównania drewno mokre z tartaku ma nierzadko 25–30% i więcej.
• Stabilność wymiarowa – drewno suszone i odpowiednio przechowywane mniej „pracuje” po montażu. Belki C24 zwykle mają lepszą prostoliniowość niż mokre drewno tartaczne.
• Często obróbka czterostronna – wiele zakładów oferuje C24 jako drewno strugane (4-stronnie), z fazowanymi krawędziami. To poprawia bezpieczeństwo (brak ostrych kantów) i ogranicza możliwość głębokiego zapalenia w kontakcie z ogniem (wierzchnia warstwa zwęgla się i utrudnia dalsze spalanie).

Nie każdy tartak oferuje identyczny „pakiet” przy klasie C24. Czasem mamy drewno tylko suszone, ale nie strugane, w innym miejscu – suszone, strugane, fazowane, impregnowane ciśnieniowo. Klasa C24 określa wytrzymałość, a nie sposób wykończenia, więc zawsze trzeba czytać ofertę w całości, a nie tylko symbol C24.

C24 a inne klasy – krótkie porównanie

Dla ułatwienia można spojrzeć na skrótowe porównanie kilku popularnych klas drewna iglastego:

W projektach domów jednorodzinnych w Polsce najczęściej spotyka się wymaganie „drewno konstrukcyjne klasy C24”. Jeśli inwestor słyszy w tartaku: „Mamy porządne drewno, wystarczy, nie trzeba C24” – trzeba mieć świadomość, że to w praktyce oznacza rezygnację z wymogu normowego i z parametrów przewidzianych przez konstruktora.

KVH – co kryje się za tym skrótem i czym różni się od zwykłego C24?

Definicja drewna KVH i pochodzenie nazwy

Oznaczenie KVH pochodzi z języka niemieckiego: Konstruktionsvollholz, czyli drewno lite konstrukcyjne. Jest to standaryzowany produkt, który powstał w odpowiedzi na potrzeby budownictwa szkieletowego i nowoczesnych konstrukcji drewnianych w Niemczech, Austrii i Szwajcarii.

KVH to nie tylko „ładnie przycięta belka”. Za tym skrótem stoją:

• ściśle określone parametry jakościowe (m.in. klasa wytrzymałości, wilgotność),
• sprecyzowany proces produkcji i łączenia elementów na długości,
• ustalone wymiary i tolerancje,
• kontrola jakości i często znakowanie CE.

W języku potocznym wykonawcy mówią: „weźmy KVH, bo jest proste i nie będzie się tak wyginać”. I faktycznie – drewno KVH jest znacznie bardziej stabilne i powtarzalne niż zwykłe mokre belki z tartaku, a nawet niż znaczna część klasycznego C24 dostępnego „luzem”.

Parametry techniczne KVH: suszenie, wytrzymałość, wilgotność

Standardowo drewno KVH ma wilgotność ok. 15% (zwykle w przedziale 12–15%), co jest potwierdzane procesem suszenia komorowego. Tak niska wilgotność praktycznie eliminuje ryzyko rozwoju grzybów i pleśni przy poprawnym składowaniu i montażu. Ogranicza też skurcz i paczenie po wbudowaniu w konstrukcję.

KVH jest produkowane najczęściej z sosny lub świerka, rzadziej z innych gatunków iglastych. Elementy są czterostronnie strugane, z fazowanymi krawędziami. Dzięki temu mają bardzo dobrą powierzchnię, co ułatwia montaż (np. ścian szkieletowych) i wykończenie (łatwiej mocować płyty, szczelniej przylegają). Struganie poprawia też odporność ogniową w początkowej fazie pożaru.

Wytrzymałościowo KVH jest zazwyczaj klasy C24 lub wyższej (C30, czasem C22 w tańszych wariantach), w zależności od oferty producenta. W karcie produktu albo na etykiecie powinno pojawić się oznaczenie: np. „KVH C24”. Sam skrót KVH nie zastępuje klasy C24 – zawsze trzeba sprawdzić, jaką klasę przypisano danemu systemowi KVH.

Łączenie na długości – złącza klinowe (mikrowczepy)

Jedną z cech charakterystycznych KVH jest łączenie elementów na długości za pomocą tzw. mikrowczepów (złącza klinowe lub finger joint). Dzięki temu można produkować belki o znacznie większej długości niż surowe, jednorodne kłody dostępne w lesie.

Proces wygląda w uproszczeniu tak:

1. Surowe deski lub belki są suszone i strugane.
2. Elementy są sortowane pod względem wytrzymałości.
3. Końce są frezowane w charakterystyczne „zęby” – mikrowczepy.
4. Końce łączy się za pomocą kleju konstrukcyjnego w prasach, uzyskując dłuższy element.
5. Całość jest ponownie strugana do wymiaru finalnego.

Tak przygotowane belki KVH mają powtarzalną jakość na całej długości, a złącza klinowe w miejscach dobrze dobranych i zaprojektowanych nie obniżają nośności elementu w stopniu istotnym dla typowych zastosowań. Dla inwestora praktyczny efekt jest taki, że można zamówić np. belki 13 m długości bez przerw i „sztukowania” na budowie.

Najczęstsze wymiary KVH i typy systemów

KVH produkowane jest w ustandaryzowanych przekrojach i długościach. Typowe przekroje to np.:

• 60 × 120 mm, 60 × 160 mm, 60 × 200 mm,
• 80 × 160 mm, 80 × 200 mm, 80 × 240 mm,
• 100 × 100 mm, 100 × 160 mm, 100 × 200 mm,
• i wiele innych, dostosowanych do systemów konstrukcyjnych.

Producent zwykle oferuje stałe długości (np. 5 m, 6 m, 8 m, 13 m). Zamawiając, dobiera się elementy tak, by maksymalnie ograniczyć odpady. W odróżnieniu od klasycznego C24 z tartaku (gdzie tartak tnie często „na wymiar”), KVH w dużych hurtowniach jest oferowane jak „systemowy klocek” – jest gotowy produkt z określonymi wymiarami.

W ofertach pojawiają się też rozróżnienia na odmiany:

• KVH-Si – do zastosowań widocznych (np. elementy, które mają pozostać odsłonięte w wnętrzach), z wyższymi wymaganiami estetycznymi,

Zastosowania KVH w budownictwie – kiedy ma sens dopłata?

KVH trafia przede wszystkim tam, gdzie kluczowa jest stabilność wymiarowa, powtarzalność i ograniczony skurcz. W praktyce sprawdza się szczególnie w kilku sytuacjach.

• Ściany i stropy w domach szkieletowych – słupki, podwaliny, oczepy, belki stropowe. Przy konstrukcji z płytami OSB lub g‑k liczy się prostota i powtarzalność elementów; krzywe, mokre kantówki generują szczeliny, „pływające” ściany i pękające spoiny.
• Widoczne elementy konstrukcyjne – np. słupy w salonie z antresolą, belki pod stropem, części wiat i tarasów wystawione na widok. KVH-Si (widoczne) daje równą, estetyczną powierzchnię bez nadmiernego szlifowania na budowie.
• Precyzyjne konstrukcje i prefabrykacja – moduły domów, więźby przygotowywane w warsztacie. Gdy elementy mają do siebie pasować „z szablonu”, błędy wynikające z pracy mokrego drewna są nieakceptowalne.
• Większe rozpiętości bez łączeń na budowie – np. belka podciągu przez cały salon, długie płatwie. KVH umożliwia zamówienie dłuższych elementów z fabrycznymi złączami klinowymi, zamiast skomplikowanych zastrzałów i łączeń.

W małej altanie lub garażu blaszak dopłata do KVH zwykle nie ma sensu. Natomiast przy domu mieszkalnym, gdzie ściany mają być równe, a montaż szybki, różnica między „zwykłą kantówką” a dobrze wysuszonym, struganym KVH często wychodzi w robociźnie i jakości wykończenia.

KVH w ofercie tartaku – jak czytać oznaczenia na dokumentach i etykietach

Na belkach KVH oraz w dokumentach sprzedaży pojawia się szereg skrótów. Warto przejść po kolei po tych najczęstszych, bo ułatwia to świadome zakupy.

• „KVH C24” – drewno lite konstrukcyjne w systemie KVH o klasie wytrzymałości C24. To podstawowy wariant dla domów szkieletowych i większości więźb.
• „KVH Si” / „KVH-NSi” – rozróżnienie estetyczne:
  • Si (Sicht) – do zastosowań widocznych, rygorystycznie selekcjonowane pod względem sęków, pęknięć i przebarwień,
  • NSi (Nicht Sicht) – do zabudowania (np. za płytą), dopuszcza więcej wad wizualnych, ale przy tej samej klasie wytrzymałości.
• Wilgotność – np. „u ≈ 15%”. Jeśli na etykiecie KVH widnieje zakres 12–15%, jest to produkt rzeczywiście suszony konstrukcyjnie. Brak podanej wilgotności przy KVH powinien budzić pytania.
• Norma i znak CE – np. EN 14081, EN 15497, znak CE, numer zakładu. To potwierdza, że produkt jest wyrobem budowlanym z kontrolą produkcji.
• Klasa użytkowania – oznaczenia typu „CU 1/2/3” (według PN-EN 1995) określają, w jakich warunkach wilgotnościowych może pracować drewno. Np. „CU 1–2” oznacza zastosowanie wewnątrz i pod dachem z okresowym nawilganiem, ale bez stałego zawilgocenia.

Na paragonie lub fakturze ferrocement „KVH 60×160 C24, Si, u=15%, EN 15497, CE” to pełen, czytelny opis. Jeśli zamiast tego widać samo „kantówka 6×16 KVH”, lepiej poprosić o kartę produktu lub dokumentację producenta.

BSH – klejone warstwowo drewno konstrukcyjne

Co oznacza skrót BSH i czym różni się od KVH?

BSH (czasem oznaczane też jako GL24, GL28 itd.) pochodzi od niemieckiego Brettschichtholz, czyli drewno klejone warstwowo. W przeciwieństwie do KVH, które jest litym elementem łączonym głównie po długości, BSH powstaje z kilku lub kilkunastu lameli (desek) klejonych ze sobą na szerokość i wysokość przekroju.

Najważniejsze konsekwencje dla inwestora:

• BSH może osiągać znacznie większe przekroje (np. 120 × 600 mm i więcej) przy dużej długości elementu,
• ma bardzo wysoką stabilność wymiarową – mniejszą tendencję do skręcania, pękania i wyginania niż drewno lite,
• oferuje wyższe klasy wytrzymałości niż typowe C24 (np. GL28, GL32), co pozwala na większe rozpiętości belek.

Pod względem zastosowań KVH często zastępuje zwykłe C24 w „typowych” belkach i słupkach, podczas gdy BSH wchodzi do gry przy dłuższych, bardziej obciążonych i często widocznych elementach.

Jak powstaje BSH – warstwy, klejenie, klasy GL

Produkcja BSH jest bardziej złożona niż KVH, ale daje dużą kontrolę nad parametrami konstrukcyjnymi.

1. Deski (lamelki) są suszone, sortowane wytrzymałościowo i strugane.
2. Łączy się je najpierw na długości (również na mikrowczepy), podobnie jak przy KVH.
3. Powstałe lamelki są układane warstwami – zwykle wszystkie włókna biegną równolegle do długości elementu.
4. Warstwy są klejone na specjalistyczne kleje konstrukcyjne (np. melaminowe, poliuretanowe) pod kontrolą temperatury i ciśnienia.
5. Po utwardzeniu kleju belka jest strugana do wymiaru, a czasem dodatkowo szlifowana dla zastosowań widocznych.

Wytrzymałość BSH oznacza się zwykle jako GL24, GL28, GL32 itd. Im wyższy numer, tym lepsze parametry nośne. W praktyce dla inwestora:

• GL24 – odpowiednik „standardowego” drewna konstrukcyjnego, ale o większej stabilności i lepszej pracy przy dużych rozpiętościach,
• GL28, GL32 – do bardziej wymagających konstrukcji: duże przeszklenia bez słupów pośrednich, hale, długie podciągi, belki w salonach z antresolą.

Kiedy stosuje się BSH w domu jednorodzinnym?

Nie każdy dom potrzebuje BSH. Tam, gdzie wystarczą standardowe rozpiętości i wysokości pomieszczeń, dobrze zaprojektowane C24 lub KVH poradzą sobie bez problemu. BSH pojawia się najczęściej, gdy dochodzą nieszablonowe wymagania:

• Duże, otwarte przestrzenie – salon połączony z kuchnią bez słupów pośrednich, podciągi nad przeszkleniami tarasów, belki nad garażem w bryle domu.
• Widoczne stropy i dachy – belki mają być elementem wystroju, często w jasnym drewnie, z małą ilością pęknięć i odkształceń. BSH w wersji „widocznej” (Si) daje bardzo równą powierzchnię.
• Większe rozpiętości dachów – np. dach nad wiatą garażową, bez dodatkowych podpór, czy długie płatwie w nowoczesnych bryłach.
• Konstrukcje narażone na zmienne warunki – częściowo zadaszone tarasy, ogrody zimowe, gdzie zmiany wilgotności i temperatury są większe niż we wnętrzu.

W praktyce często wygląda to tak: konstruktor przewiduje klasyczne C24 dla większości elementów, ale wskazuje pojedyncze belki lub podciągi jako BSH, aby uniknąć dodatkowych słupów czy nadmiernego ugięcia. Taki „mix” bywa ekonomicznie korzystny – dopłata dotyczy tylko newralgicznych miejsc.

Jak rozpoznać BSH w ofercie i na etykiecie?

Opis BSH na dokumentach bywa bardziej rozbudowany niż przy KVH. Typowa linijka może wyglądać następująco: „BSH GL24h, Si, 120×360, u=12%, EN 14080, CE”. Poszczególne elementy mają konkretne znaczenie.

• „BSH / GL” – informacja, że to drewno klejone warstwowo (glulam). Czasem zamiast „BSH” używa się samego symbolu „GL24, GL28”.
• „GL24, GL28, GL32…” – klasa wytrzymałości na zginanie; wyższy numer = wyższa nośność.
• „h” lub „c” – sposób sortowania lameli:
  • h (homogen) – wszystkie lamelki w przekroju są tej samej klasy,
  • c (kombiniert) – lamelki o wyższej klasie są bliżej krawędzi (gdzie naprężenia są najwyższe), a słabsze w środku, co bywa ekonomiczniejsze.
• „Si / NSi” – podobnie jak przy KVH:
  • Si (Sicht) – wersja do pozostawienia na widoku, wysoka estetyka powierzchni,
  • NSi – wersja konstrukcyjna do zabudowania.
• Wilgotność – zwykle w okolicach 10–12%. Niższa wilgotność niż w KVH jeszcze bardziej ogranicza skurcz, co jest istotne zwłaszcza przy szerokich belkach.
• Norma i CE – najczęściej EN 14080, znak CE i numer jednostki notyfikowanej.

Jeśli sprzedawca używa nazwy „belka klejona”, ale na dokumentach brakuje klasy GL i informacji o normie, rozsądnie jest poprosić o kartę produktu lub zapisać w umowie wymaganą klasę (np. „BSH GL24h NSi EN 14080”).

BSH a odporność ogniowa i trwałość

W konstrukcjach budynków jednorodzinnych temat ognioodporności drewna klejonego bywa pomijany, a szkoda. BSH, podobnie jak lite drewno, ma dobrą przewidywalność zachowania w pożarze, jednak jego zachowanie nieco się różni od zwykłych belek.

• Gruba warstwa zwęglona – przy pożarze zewnętrzne warstwy BSH zwęglają się i tworzą izolację dla rdzenia. Szybkość zwęglania jest standaryzowana, co pozwala konstruktorom obliczyć, ile nośności pozostanie po określonym czasie.
• Klej konstrukcyjny – stosowane kleje muszą spełniać wymogi normowe również pod kątem wysokich temperatur. Renomowani producenci deklarują odpowiednie parametry w kartach technicznych.
• Trwałość w eksploatacji – BSH, z racji niskiej wilgotności i dokładnego strugania, jest mniej podatne na głębokie pęknięcia niż mokre drewno lite o tym samym przekroju.

Trwałość BSH zależy oczywiście także od klasy użytkowania (czyli warunków wilgotnościowych) i zabezpieczenia przed wilgocią. Nawet najlepsza belka klejona, jeśli będzie stała w wodzie, z czasem ulegnie degradacji.

Jak porównać C24, KVH i BSH w praktycznej ofercie tartaku?

Na co patrzeć w cenniku i rozmowie z handlowcem?

Same skróty często nie wystarczą, by świadomie wybrać rodzaj drewna. Dobrym nawykiem jest przejście z handlowcem przez kilka punktów, niezależnie od tego, czy chodzi o C24, KVH, czy BSH.

• Klasa wytrzymałości – C24, C30, GL24, GL28… Bez tej informacji nie ma mowy o pełnej zgodności z projektem.
• Wilgotność i sposób suszenia – suszenie komorowe vs. drewno „naturalnie sezonowane”. Do konstrukcji o stałej funkcji mieszkalnej potrzebne jest drewno o kontrolowanej wilgotności.
• Obróbka – czy drewno jest strugane 4-stronnie, fazowane, czy pozostaje w postaci tarcicy obrzynanej. Ma to wpływ zarówno na estetykę, jak i rzeczywiste wymiary (po struganiu przekrój jest minimalnie mniejszy).
• Rodzaj produktu – lite (C24, KVH) czy klejone (BSH). Niektóre zastosowania wymagają jednoznacznie BSH, inne spokojnie zrealizuje KVH.
• Oznaczenia normowe, CE, producent – szczególnie przy KVH i BSH, gdzie produkt jest wyrobem systemowym. Brak takich danych powinien motywować do dodatkowych pytań.
• Warunki dostawy i składowania – czy drewno przyjeżdża foliowane, spięte, czy leży na placu na deszczu. Nawet najlepsze C24 czy BSH można szybko zniszczyć złym składowaniem.

Dobór materiału do typowych elementów domu – uproszczony schemat

Dobry projektant konstrukcji zawsze określa klasę drewna, jednak w rozmowach z tartakiem pomocne bywa pewne uproszczenie. Poniżej przykładowe zestawienie – nie zamiast projektu, ale jako punkt odniesienia.

Przykładowe zastosowania – jakie drewno do jakiego elementu?

Projektant powinien zdefiniować klasy materiału, ale przy rozmowie z tartakiem przydaje się „mapa”, która porządkuje najczęstsze przypadki w domach jednorodzinnych i małych budynkach.

• Więźba dachowa dwuspadowa, typowy dom jednorodzinny – krokwie, jętki, murłaty, płatwie: najczęściej C24 lite; przy większych rozpiętościach lub wymaganiach co do stabilności wymiarowej można rozważyć KVH na płatwie i jętki.
• Strop drewniany nad parterem – belki stropowe zazwyczaj C24 lub KVH (KVH ogranicza skręcanie i paczenie); pojedyncze podciągi przenoszące większe obciążenia: BSH GL24 / GL28.
• Niewielkie zadaszenie tarasu, wiaty, balkonu – konstrukcja główna: C24; przy braku podpór pośrednich i dużym wysięgu bardziej przewidywalne będzie BSH na główne podciągi.
• Słupy nośne wewnętrzne – krótkie, mało widoczne: C24 lub KVH; wysokie, smukłe, widoczne w salonie czy przy schodach: KVH Si lub BSH Si dla lepszej estetyki i sztywności.
• Belki eksponowane (salon z antresolą, otwarty dach) – tu częściej pojawia się BSH Si, które lepiej „trzyma” linię i wygląda równiej niż zwykłe C24.
• Ściany szkieletowe – słupki, oczepy: zwykle C24 lite; w miejscach szczególnie obciążonych lub przy prefabrykacji (domy modułowe) często stosuje się KVH dla powtarzalności wymiarów.

Przy takim podejściu droższy materiał trafia tylko tam, gdzie faktycznie przynosi korzyść: mniejszą wysokość przekroju, większą sztywność, lepszy wygląd.

Różnice cenowe a oszczędność na całej inwestycji

W ofertach tartaków KVH i BSH są zwykle wyraźnie droższe od C24 licząc cenę za metr sześcienny. W praktyce wpływ na całkowity koszt domu bywa jednak mniejszy, niż sugeruje to sam cennik.

• KVH vs C24 – KVH kosztuje więcej, ale przy stropach czy elementach widocznych często oszczędza się na poprawkach, wymianie skręconych belek czy dodatkowej obróbce na budowie.
• BSH – jest najdroższe w przeliczeniu na kubik, natomiast zwykle występuje w kilku kluczowych belkach lub podciągach. Podnosi budżet konstrukcji, ale niekoniecznie całej inwestycji o więcej niż kilka procent.
• Tańsze nie zawsze znaczy taniej – zastąpienie zaprojektowanego BSH „grubszym” C24 bez przeliczeń statycznych może skończyć się problemami z ugięciami lub koniecznością dokładania słupów. To z kolei generuje koszty w wykończeniu i ograniczenia aranżacyjne.

Przy wyborze materiału opłaca się policzyć nie tylko cenę drewna, lecz także ewentualne zmiany w projekcie, czas montażu, ryzyko poprawek i reklamacji. Doświadczeni wykonawcy często pilnują, by w krytycznych miejscach pozostać przy KVH/BSH, nawet jeśli inwestor kusi się na pozorne oszczędności.

Jak czytać szczegółowe opisy w ofercie – przykłady z praktyki

Opisy w cennikach i kartach materiałowych bywają skrótowe. Kilka charakterystycznych zapisów pomaga jednak szybko zorientować się, co faktycznie jest sprzedawane.

Przykład 1: „Tarcica konstrukcyjna C24, 50×200, surowa”

• C24 – klasa wytrzymałości, drewno sortowane, odpowiednie do konstrukcji nośnych zgodnie z projektem na C24.
• 50×200 – wymiar nominalny, przed ewentualnym struganiem; po 4-stronnym struganiu przekrój będzie nieco mniejszy.
• Surowa – brak informacji o struganiu; zwykle drewno jest obrzynane, niestrugane, z naturalnymi nierównościami powierzchni.

Taki opis wymaga doprecyzowania wilgotności (najlepiej „suszone komorowo do ok. 18%” lub podobne) i ewentualnych certyfikatów, jeśli drewno ma iść do konstrukcji zaprojektowanej w Eurokodzie.

Przykład 2: „KVH NSi C24, 60×140, u=15%, EN 15497”

• KVH – drewno łączone na długości na mikrowczepy, stabilne wymiarowo, suszone.
• NSi – wersja niewidoczna, do zabudowy; do wnętrz wykończonych boazerią, płytami, poszyciem.
• C24 – klasa wytrzymałości jak przy tarcicy C24, ale z korzyścią stabilności wynikającą z produkcji KVH.
• u=15% – wilgotność w okolicach 15%, odpowiednia do wnętrz ogrzewanych.
• EN 15497 – norma wyrobu dla KVH, potwierdzająca systemową produkcję.

Tu opis jest dość kompletny – można doprecyzować jedynie, czy drewno jest strugane 4-stronnie i z fazowanymi krawędziami (w KVH zazwyczaj tak).

Przykład 3: „Belka klejona GL28c Si, 140×360, modrzew”

• GL28c – klasa wytrzymałości drewna klejonego; wyższa niż standard GL24, w wersji „c” (kombiniert – lamelki różnej klasy wewnątrz przekroju).
• Si – jakość widoczna, przeznaczona do ekspozycji we wnętrzach lub na zewnątrz (po odpowiednim zabezpieczeniu).
• 140×360 – pełny przekrój projektowy; przy BSH różnice między wymiarem nominalnym a rzeczywistym są niewielkie.
• Modrzew – gatunek o dobrej naturalnej trwałości; ważne, by dobrać odpowiednie zabezpieczenie powierzchni przy narażeniu na wilgoć i UV.

Przy tak opisanej pozycji zostaje dopytać o normę (EN 14080) i producenta, jeśli ma znaczenie dla dokumentacji powykonawczej.

Najczęstsze nieporozumienia przy zamawianiu C24, KVH i BSH

Różnice w nazewnictwie i oczekiwaniach inwestorów powodują powtarzające się sytuacje, które później generują spory. Kilka z nich łatwo wyeliminować na etapie zamówienia.

• „C24 to zawsze drewno suche i strugane” – niekoniecznie. C24 opisuje klasę wytrzymałości, a nie sposób obróbki. W jednym tartaku C24 będzie surową tarcicą obrzynaną, w innym – tarcicą suszoną i struganą. Trzeba dopytać.
• „KVH to to samo co BSH, tylko mniejsze przekroje” – KVH jest drewnem litym łączonym na długości, BSH – warstwowo klejonym. To dwa różne produkty, o innym zachowaniu przy obciążeniu i innej cenie.
• „Belka klejona” bez klasy – samo określenie „belka klejona” nie mówi nic o wytrzymałości. Do celów konstrukcyjnych potrzebne jest oznaczenie GL i norma. W przeciwnym razie trudno o rzetelne obliczenia statyczne.
• „Jak sucha – to nie będzie pękać” – nawet KVH i BSH mogą mieć drobne rysy skurczowe czy niewielkie pęknięcia powierzchniowe. Produkty przemysłowe ograniczają te zjawiska, ale ich całkowicie nie eliminują.
• „Strugane znaczy gorszy wymiar, więc lepiej brać surowe” – po struganiu przekrój jest minimalnie mniejszy, ale struganie poprawia klasę powierzchni, usuwa drobne wady i zwiększa odporność ogniową (łatwiejsze przewidywanie zwęglania).

Jak rozmawiać z projektantem i wykonawcą o zamianie klas i typów drewna

Często inwestor najpierw dostaje projekt z określoną klasą (np. C24), a potem zderza się z realiami oferty lokalnego tartaku. Zmiana materiału może być możliwa, ale powinna odbyć się z głową.

• Z C24 na KVH C24 – zazwyczaj zmiana „na plus” pod względem stabilności wymiarowej, o ile zachowana jest ta sama klasa wytrzymałości i zbliżone przekroje. Tu rzadko potrzebne są korekty obliczeń.
• Z C24 na BSH GL24 – także kierunek „w górę”; BSH tej samej klasy GL co C ma często lepsze parametry użytkowe. Przy niewielkich różnicach wymiarów konstruktor zwykle akceptuje zmianę po szybkim sprawdzeniu.
• Z BSH na KVH lub C24 – tu konieczne są nove obliczenia. Nie wystarczy „pogrubić” belki „na oko”. Konstruktor musi przeliczyć ugięcia i nośność, zwłaszcza gdy belka zastępująca BSH ma pracować bez dodatkowych podpór.
• Zmiana GL24 na GL28/GL32 – zwykle bezpieczna (lepsza klasa), ale może wymagać korekty detali (np. inne średnice łączników, minimalne zakotwienia).

Przy każdej większej zmianie warto poprosić o krótki aneks do projektu lub chociaż zapis mailowy od projektanta konstrukcji, że zaakceptował zamianę materiału.

Kontrola dostawy i proste testy „na oko”

Nawet najlepiej opisana oferta nic nie da, jeśli dostarczony towar będzie odbiegał od uzgodnień. Na placu budowy można przeprowadzić kilka prostych kontroli.

• Sprawdzenie oznaczeń – na belkach KVH i BSH powinny być czytelne etykiety lub nadruki z klasą (C24, GL24…), normą i producentem. Przy tarcicy C24 często spotyka się stemple z klasą i znakiem CE.
• Porównanie wymiarów – miarka pokazuje, czy przekroje są zgodne z projektem. W przypadku elementów struganych warto uwzględnić, że rzeczywisty wymiar jest o 2–4 mm mniejszy od nominalnego.
• Ocena wilgotności – profesjonalny pomiar wymaga miernika, ale już dotyk i waga mówią sporo. Drewno „parujące” z wilgocią, ciężkie, o mokrych końcach z reguły nie spełnia parametrów KVH/BSH czy C24 suszonego komorowo.
• Stan powierzchni – drewno strugane ma równą, gładką powierzchnię; jeśli na zamówionym KVH/BSH widać głębokie ślady po tarczy piły, to coś jest nie tak.
• Prostoliniowość – dłuższe belki warto obejrzeć „z oka” wzdłuż długości. Nadmiernie wygięte lub skręcone elementy przy KVH/BSH są sygnałem, że partia może być wadliwa lub niewłaściwie składowana.

Składowanie i ochrona przed wilgocią – co powiedzieć wykonawcy

Nawet dobrze dobrane C24, KVH czy BSH można zniszczyć złym przechowywaniem. Parę prostych zasad zwiększa szanse, że drewno zachowa parametry do czasu montażu.

• Podkładki i przewietrzanie – paczki układa się na suchych podkładkach, nie bezpośrednio na gruncie. Między warstwami powinny być przekładki dystansowe, aby powietrze mogło swobodnie krążyć.
• Ochrona przed deszczem – folia lub plandeka musi zabezpieczać przed opadami, ale nie może całkowicie odcinać dopływu powietrza. Najlepszy jest „daszek” z możliwością wentylacji.
• Krótki czas składowania – KVH i BSH nie lubią długiego leżakowania na otwartym placu. Dobrze, gdy dostawa jest zsynchronizowana z terminem montażu.
• Unikanie uszkodzeń mechanicznych – uderzenia widłami wózka, ostre pasy naciągowe czy długotrwałe punktowe obciążenia mogą wprowadzać mikropęknięcia lub odkształcenia, zwłaszcza w długich belkach BSH.

Gdzie szukać informacji o klasach C24, KVH i BSH w dokumentach budowy

Oznaczenia drewna pojawiają się w kilku miejscach dokumentacji i nie trzeba ograniczać się wyłącznie do rozmowy z tartakiem.

• Projekt konstrukcyjny – rysunki i opisy techniczne zwykle zawierają zapisy typu: „drewno C24 wg EN 338”, „drewno klejone GL24h wg EN 14080”. To punkt odniesienia przy zamawianiu.
• Specyfikacje techniczne wykonania i odbioru – opisują minimalne wymagania dla materiałów: klasy wytrzymałości, wilgotność, normy, ewentualnie również rodzaj łączników i impregnacji.
• Dziennik budowy – podczas odbioru dostaw nadzór może wpisywać uwagi dotyczące jakości drewna. Jeśli pojawia się zastrzeżenie co do klasy, łatwiej później dochodzić reklamacji.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Co oznacza symbol C24 przy drewnie konstrukcyjnym?

Symbol C24 oznacza klasę wytrzymałości drewna iglastego zdefiniowaną w normie PN-EN 338. Litera „C” pochodzi od słowa „coniferous” (drewno iglaste), a liczba „24” to charakterystyczna wytrzymałość na zginanie w N/mm². Dla inwestora oznacza to, że drewno ma określone, powtarzalne parametry nośności i sztywności.

Drewno C24 jest obecnie standardem w budownictwie mieszkaniowym – stosuje się je m.in. na więźby dachowe, stropy i konstrukcje domów szkieletowych. Zastąpienie go słabszą klasą (np. C16, C18) bez przeliczenia konstrukcji może prowadzić do nadmiernych ugięć, pęknięć, a nawet problemów przy odbiorze budynku.

Czym różni się C24 od KVH i BSH?

C24 to wyłącznie klasa wytrzymałości drewna iglastego – mówi o jego parametrach mechanicznych, ale nie określa technologii produkcji ani sposobu łączenia elementów. Natomiast KVH i BSH to nazwy konkretnych produktów konstrukcyjnych o ściśle zdefiniowanych wymaganiach jakościowych.

W uproszczeniu:

• C24 – klasa wytrzymałości (może dotyczyć „zwykłych” belek tartacznych, suszonych, struganych lub nie).
• KVH – drewno lite konstrukcyjne, suszone, łączone na długości (mikrowczepy), o standaryzowanych wymiarach i wilgotności.
• BSH – drewno klejone warstwowo (belki z kilku warstw), przeznaczone do większych rozpiętości i wyższych obciążeń.

W praktyce KVH i BSH często mają klasę C24 lub wyższą, ale zawsze trzeba to sprawdzić w dokumentacji lub ofercie.

Czy można zastąpić w projekcie drewno C24 tańszym „drewnem budowlanym”?

Nie powinno się samodzielnie zastępować drewna C24 niesklasyfikowanym „drewnem budowlanym”. Określenie „drewno budowlane” jest potoczne i zwykle nie mówi nic o klasie wytrzymałości. Może to być materiał o parametrach zbliżonych do C14–C18 albo w ogóle niesklasyfikowany.

Jeżeli projekt wymaga klasy C24, zmiana materiału na słabszy formalnie oznacza zmianę założeń obliczeniowych konstrukcji. Każdą taką zamianę należy skonsultować z projektantem/konstruktorem; w przeciwnym wypadku ryzykujesz problemy z nośnością, odkształceniami i odbiorem budynku.

Jak sprawdzić, czy drewno faktycznie jest klasy C24?

Informacja o klasie C24 powinna być podana w ofercie, na etykiecie, stemplu na belce lub w dokumentach dostawy (np. deklaracja właściwości użytkowych). Sam opis „drewno konstrukcyjne suszone” nie gwarantuje klasy C24.

Przy zakupie warto:

• poprosić o pisemne potwierdzenie klasy (C24, C18 itp.),
• zapytać, czy drewno było klasyfikowane wizualnie czy maszynowo zgodnie z normami,
• sprawdzić oznakowanie CE i dokumenty od dostawcy.

Brak jednoznacznej informacji zwykle oznacza drewno niesklasyfikowane – nie można go traktować jako równoważnego C24.

Na co zwracać uwagę, porównując oferty drewna C24 z różnych tartaków?

Oprócz samego symbolu C24 trzeba sprawdzić, co dokładnie obejmuje oferta. Klasa wytrzymałości mówi tylko o parametrach mechanicznych; sposób przygotowania i obróbki może się znacząco różnić między dostawcami.

Porównując oferty, zwróć uwagę na:

• wilgotność (suszone komorowo ok. 15–18% czy drewno mokre?),
• obróbkę (surowe czy strugane czterostronnie, fazowane krawędzie),
• dodatkową ochronę (impregnacja ciśnieniowa/zanurzeniowa albo brak),
• dostępne przekroje i długości, a także tolerancje wymiarowe.

Dopiero po uwzględnieniu tych elementów można rzetelnie porównać cenę za m³ i jakość materiału.

Do czego najlepiej stosować drewno C24, KVH i BSH w praktyce?

Drewno C24 jest uniwersalnym materiałem na większość typowych konstrukcji w budownictwie mieszkaniowym – więźby dachowe, stropy, belki i słupy w domach szkieletowych, tarasy, wiaty. Sprawdza się tam, gdzie rozpiętości i obciążenia są umiarkowane, a priorytetem jest dobry stosunek ceny do parametrów.

KVH najlepiej sprawdza się tam, gdzie ważna jest stabilność wymiarowa, precyzja i estetyka (domy szkieletowe, słupy i belki widoczne, konstrukcje wewnętrzne). BSH z kolei stosuje się przy większych rozpiętościach, wyższych obciążeniach i w konstrukcjach reprezentacyjnych – np. hale, duże zadaszenia, nowoczesne wnętrza z widocznymi belkami.

Najważniejsze lekcje

• Oznaczenia C24, KVH i BSH nie są „marketingowymi skrótami”, lecz precyzyjnymi informacjami o rodzaju i jakości drewna konstrukcyjnego, które bezpośrednio wpływają na bezpieczeństwo i trwałość konstrukcji.
• Klasa C24 oznacza drewno iglaste o zdefiniowanej w normie PN-EN 338 wytrzymałości na zginanie (24 N/mm²) oraz innych parametrach mechanicznych, które konstruktor uwzględnia w obliczeniach nośności i ugięć.
• Zastąpienie w projekcie drewna klasy C24 materiałem o niższej lub nieokreślonej klasie nie jest drobną oszczędnością, lecz zmianą parametrów konstrukcyjnych, mogącą prowadzić do ugięć, pęknięć i problemów przy odbiorze budynku.
• Aby drewno mogło być oznaczone jako C24, musi zostać sklasyfikowane wytrzymałościowo (wizualnie lub maszynowo) i mieć tę klasę wyraźnie potwierdzoną stemplem, nadrukiem lub w dokumentach dostawy.
• Jeśli w ofercie pojawia się wyłącznie ogólne określenie „drewno budowlane” bez podania klasy (np. C24, C18), należy dopytać o klasyfikację – brak wskazania zwykle oznacza drewno niesklasyfikowane, którego nie wolno traktować jako C24.
• Typowe dla drewna C24 są: suszenie komorowe do wilgotności ok. 15–18%, większa stabilność wymiarowa oraz często struganie czterostronne z fazowaniem krawędzi, ale sama klasa C24 dotyczy wyłącznie wytrzymałości, a nie rodzaju obróbki.

Wpadnij też tutaj:

• 

  Porównanie belek klejonych BSH i KVH – test nośności

• 

  Co to jest drewno KVH?

• 

  Klasa C24, KVH, BSH – co to oznacza przy zakupie drewna?

• 

  Wiaty garażowe z drewna – przegląd najlepszych projektów

• 

  Samodzielna budowa domu szkieletowego – czy to możliwe?

• 

  Jak zbudować drewnianą wiatę na samochód?